27 Prilli, 9 vite më pas: Kujtesa e një nate të errët

Sot bëhen nëntë vjet nga ngjarjet e dhunshme të 27 prillit 2017 në Kuvendi i Republikës së Maqedonisë së Veriut, kur një turmë protestuesish hyri me forcë në ambientet e institucionit dhe sulmoi deputetë, gazetarë dhe punonjës, në një nga episodet më të rënda të krizës politike në vend

Përvjetori i sivjetshëm shënohet në një kohë kur vendimet gjyqësore vazhdojnë të ngjallin reagime. Në prill të vitit 2025, Gjykata e Apelit në Shkup refuzoi ankesat e gazetarëve të sulmuar gjatë ngjarjeve, vendim që u kritikua nga Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë, e cila shprehu shqetësim serioz për trajtimin e rasteve të dhunës ndaj mediave.

Rruga drejt përplasjes

Kriza politike që kulmoi me dhunën e 27 prillit nisi pas zgjedhjeve parlamentare të vitit 2016. Presidenti i atëhershëm Gjorge Ivanov ia dha mandatin për formimin e qeverisë liderit të VMRO-DPMNE, Nikolla Gruevski, i cili nuk arriti të sigurojë shumicën parlamentare.

Pavarësisht kësaj, Ivanov refuzoi për një periudhë të gjatë t’ia japë mandatin liderit të opozitës Zoran Zaev, duke përmendur si arsye pranimin e të ashtuquajturës “Platforma e Tiranës”. Në të njëjtën kohë, në vend u organizuan protesta me retorikë nacionaliste, të udhëhequra nga iniciativa “Për Maqedoni të përbashkët”.

Dita e dhunës

Më 27 prill 2017, në një atmosferë të tensionuar, shumica parlamentare zgjodhi Talat Xhaferi kryetar të Kuvendit. Menjëherë pas kësaj, protestuesit depërtuan në objektin e Kuvendit, duke sulmuar fizikisht deputetë dhe gazetarë.

Ndër më të lënduarit ishte deputeti Ziadin Sela, ndërsa u sulmuan edhe Zaev dhe Radmilla Shekerinska. Ngjarja u shoqërua me akuza për mosveprim të strukturave të sigurisë dhe përfshirje të elementeve të organizuara.

Procese gjyqësore dhe dënime

Pas hetimeve, më 2018 u ngritën akuza ndaj dhjetëra personave për rrezikim terrorist të rendit kushtetues. Në vitin 2019, gjykata dënoi disa prej tyre me gjithsej 211 vite burg, ndërsa një pjesë e të akuzuarve u përfshinë në ligjin për amnisti të miratuar në fund të vitit 2018.

Në një proces të veçantë, u dënuan edhe ish-zyrtarë të lartë, përfshirë ish kryeparlamentarin Trajko Veljanovski dhe ish ministrat Mile Janakieski dhe Spiro Ristovski. Ndërkohë, ndaj Gruevskit procedura u ndërpre për shkak të arratisjes së tij jashtë vendit.

Një plagë e hapur

Edhe pas nëntë vitesh, 27 prilli mbetet një nga momentet më të diskutueshme në historinë moderne politike të vendit. Për shumëkënd, kjo datë simbolizon rrezikun e përshkallëzimit të krizave politike në dhunë, ndërsa për sistemin e drejtësisë mbetet një test i vazhdueshëm për llogaridhënie dhe besueshmëri institucionale.(INA)